Wystąpienie: Joanna Wicha

Stanowisko

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy mam zaszczyt przedstawić stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, druk nr 3136.

Klub Lewicy od zawsze staje po stronie zdrowia publicznego, po stronie pacjentów i po stronie zwykłych rodzin. Dlatego z pełnym przekonaniem popieramy kierunek zmian, jaki wyznacza projekt ustawy zawarty w druku nr 3136. Jest to krok niezwykle potrzebny, który po prostu dostosowuje stawki podatku akcyzowego do dzisiejszych realiów gospodarczych.

Nie możemy dłużej udawać, że problem nie istnieje albo że rozwiąże się sam. Statystyki są bezlitosne. Polska znalazła się na niechlubnym, drugim miejscu w całej Unii Europejskiej pod względem zgonów, które są bezpośrednio związane z nadużywaniem alkoholu. W 2022 r. odnotowano u nas ponad 9 zgonów na każde 100 tys. mieszkańców z tego właśnie powodu. Są to przecież zgony, którym jako państwo możemy i z całą pewnością powinniśmy zapobiegać. Za każdą z tych liczb kryje się rodzinna tragedia, osierocone dzieci i cierpienie, którego często można było uniknąć.

Obecnie obowiązująca akcyzowa mapa drogowa, którą wprowadzono w 2022 r., przestała spełniać swoje zadanie. Inflacja i wzrost wynagrodzeń sprawiły, że alkohol stał się u nas relatywnie tani i niebezpiecznie łatwo dostępny. Światowa Organizacja Zdrowia wyraźnie rekomenduje ograniczanie dostępności ekonomicznej alkoholu poprzez odpowiednią politykę cenową i podatkową, traktując to jako jedną z najbardziej efektywnych strategii. Dziś za przeciętną wypłatę można kupić znacznie więcej alkoholu niż jeszcze kilka lat temu. Musimy ten niebezpieczny trend zdecydowanie zatrzymać, ponieważ niska cena jest niestety silną zachętą do częstszego sięgania po butelkę, szczególnie przez osoby młode.

Kluczowy i niezwykle ważny jest jeszcze jeden element tej ustawy. Pieniądze z podwyższonej akcyzy zgodnie z projektem zasilą w bezpośredni sposób Narodowy Fundusz Zdrowia. W latach 2027 i 2028 będzie to dodatkowe 1,4 mld zł w każdym roku budżetowym. Środki te powinny zostać przeznaczone na profilaktykę i leczenie skutków uzależnienia od alkoholu. Fundusze z podatków od szkodliwych produktów powinny trafiać na ratowanie zdrowia i życia obywatelek i obywateli.

Jednak, Wysoka Izbo, musimy spojrzeć na ten problem znacznie szerzej. Sama podwyżka akcyzy to zdecydowanie za mało. Podatki to bardzo ważne narzędzie, ale nie jedyne, jakim dysponuje odpowiedzialne państwo. Dlatego na tym posiedzeniu Sejmu będziemy głosować nad ustawą nazywaną przez nas Stop Alko Lobby, o której poparcie gorąco apeluję. Te dwie ustawy można traktować jako pakiet. Powinny iść ze sobą w parze, jeśli chcemy naprawdę ograniczyć negatywne skutki nadmiernego spożycia alkoholu.

Projekt z druku nr 2856 to niezbędna nowelizacja, która kompleksowo ogranicza fizyczną dostępność alkoholu i jego wszechobecną promocję, stanowiąc silną tarczę ochronną zwłaszcza dla najmłodszych. Na podstawie tej ustawy wprowadzimy całkowity, ogólnopolski zakaz reklamy i promocji napojów alkoholowych oraz zakaz ich nocnej sprzedaży detalicznej w godzinach 22-6, co bezpośrednio poprawi bezpieczeństwo na naszych ulicach. Ustawa precyzyjnie reguluje również kwestie opakowań, oznakowań, podnosi opłaty za koncesje i zakazuje sprzedaży alkoholu w formie innej niż płynna, co ukróci patologię kolorowych tubek i saszetek.

Szanowni Państwo! Polityka państwa w obszarze zdrowia publicznego musi być kompleksowa, odważna i spójna. Podniesienie akcyzy na alkohol daje nam realne pieniądze na leczenie skutków trudnej choroby, jaką jest alkoholizm, i skutecznie ogranicza dostępność alkoholu ze względów ekonomicznych. Z kolei nowelizacja ustawy o wychowaniu w trzeźwości da nam niezbędną tarczę ochronną przed wszechobecną reklamą i ograniczy fizyczną dostępność produktów alkoholowych.

Klub Lewicy zagłosuje za nowelizacją ustawy akcyzowej, ponieważ ochrona zdrowia Polek i Polaków jest dla nas absolutnym priorytetem. Jednocześnie gorąco wzywamy cały parlament do równie odważnego poparcia zakazu reklamy i nocnej sprzedaży alkoholu. Dziękuję bardzo za uwagę.